Bala’nın alevi köyleri Ankara genelinde Alevi nüfusun tarihsel olarak yoğunlaştığı kırsal ve kentsel yerleşimler uzun yıllardır sosyolojik araştırmalara konu oluyor. Özellikle Bala ve çevresindeki kırsal mahalleler, kültürel süreklilik ve inanç pratiklerinin korunması açısından dikkat çekiyor. Güncel saha verilerine göre Ankara genelinde Alevilerin yoğun olarak yaşadığı toplam 36 yerleşim yeri bulunuyor ve bu yerleşimlerin tamamı Alevi nüfus ağırlıklı olarak biliniyor.
Ankara Genel Toplam: 36 Yerleşim (36’sı Alevi)
Ankara’nın farklı ilçelerine dağılmış bu yerleşimler, hem kırsal mahalle hem de kentsel yoğunluk alanlarından oluşuyor. Dağılım incelendiğinde özellikle Çubuk ilçesi öne çıkıyor.
Çubuk İlçesi: 19 Yerleşim Yeri (19’u Alevi)
Çubuk ilçesi, Ankara’daki Alevi yerleşimlerinin en yoğun bulunduğu bölge olarak öne çıkıyor. Toplam 19 yerleşim yeri Alevi nüfus ağırlıklı olarak biliniyor.
Bu yerleşimler şunlardır:
Cit, Demirci, Aşağı Emirler, Yukarı Emirler, Dalyasan, Karaagaç, Meseli, Kösrelik, Dagkalfat, Sarisu, Susuz, Mahmutoglan, Ömercik, Sarikoz, Sele, Avdullah, Kargin, Ovacik ve Kuyumcu.
Çubuk’taki bu yerleşimler tarihsel olarak tarım ve hayvancılığa dayalı bir ekonomik yapıya sahip olup, cem kültürü ve geleneksel dayanışma pratikleri kırsal sosyal dokuda önemli yer tutmaktadır.
Kalecik İlçesi: 7 Yerleşim Yeri (7’si Alevi)
Kalecik ilçesinde Alevi nüfusun yoğunlaştığı 7 yerleşim yeri bulunuyor:
- Avşar, Elmapınar, Hancılı, Karatepe, Tavşancık ve Yüzbeyi.
Kalecik’teki bu yerleşimler bağcılık ve tarım faaliyetleriyle öne çıkarken, inanç merkezli sosyal dayanışma yapıları güçlü şekilde korunmaktadır.
Beypazarı İlçesi: 4 Yerleşim Yeri (4’ü Alevi)
Beypazarı ilçesinde Alevi nüfusun yoğun yaşadığı 4 yerleşim yeri şunlardır:
Karasar, Sarayköy, Köseler ve Kabaca.
Beypazarı bölgesi tarihsel yerleşim geçmişi ve kırsal üretim modeliyle dikkat çekerken, kültürel geleneklerin kuşaktan kuşağa aktarıldığı bir yapıya sahiptir.
Gölbaşı İlçesi: 3 Yerleşim Yeri (3’ü Alevi)
Gölbaşı ilçesinde Alevilerin yoğun olarak yaşadığı 3 yerleşim yeri bulunmaktadır:
Kırıklı, Soğulcak ve Mahmatlıbahçe.
Gölbaşı, Ankara merkezine yakınlığı nedeniyle hem kırsal hem yarı-kentsel karakter taşır. Bu durum, geleneksel yapı ile modern yaşamın iç içe geçmesini sağlamıştır.
Altındağ İlçesi: 1 Yerleşim Yeri (1’i Alevi)
Altındağ ilçesinde Alevi nüfus yoğunluğu bulunan yerleşim Aydıncık’tır. Kentsel dokunun içinde yer alan bu alan, göç süreçleriyle şekillenmiştir.
Haymana İlçesi: 2 Yerleşim Yeri (2’si Alevi)
Haymana ilçesinde Alevi nüfusun yoğun olduğu iki yerleşim:
Seninyayla ve Kutluhan’dır.
Haymana’da tarım ve hayvancılık temel geçim kaynağı olup, toplumsal dayanışma ve inanç temelli birliktelik güçlüdür.
Ankara Büyükşehir’de Alevilerin Yoğun Olduğu Kentsel Alanlar
Kırsal yerleşimlerin yanı sıra Ankara merkez ilçelerinde de Alevi nüfusun yoğunlaştığı mahalleler bulunmaktadır:
- Yenimahalle: Batıkent semti, Çayyolu mahallesi
- Keçiören: İncilirli mahallesi
- Mamak: Tuzluçayır ve Ege mahalleleri
- Çankaya: Dikmen Keklikpınar mahallesi
Bu mahalleler özellikle 1970 sonrası iç göç dalgasıyla şekillenmiş, kırsaldan kente taşınan Alevi nüfusun yerleşim merkezleri haline gelmiştir.
Sosyolojik Değerlendirme
Ankara’daki Alevi yerleşimleri incelendiğinde üç temel yapı öne çıkmaktadır:
Kırsal süreklilik: İnanç ve cem kültürü köy ölçeğinde korunmaktadır.
Göçle kentsel yoğunlaşma: Büyükşehir mahallelerinde yeni sosyal ağlar oluşmuştur.
Dayanışma temelli toplumsal yapı: Akrabalık ve hemşehrilik ilişkileri güçlüdür.
